Vì sao phim hoạt hình dành cho người lớn cần một định hướng nghệ thuật đủ mạnh?
Phim hoạt hình dành cho người lớn là không gian để khám phá những ý tưởng phức tạp. Một định hướng nghệ thuật đủ mạnh sẽ giúp những ý tưởng ấy tìm được tiếng nói riêng bằng hình ảnh để khán giả có thể xem, cảm nhận và tự mình diễn giải.
Phim hoạt hình dành cho người lớn cần nhiều hơn một phong cách hình ảnh
Phim hoạt hình dành cho người lớn không đơn giản chỉ là những câu chuyện có chủ đề trưởng thành hay thường được nhìn nhận với những gam màu sắc u tối. Sức mạnh thực sự của thể loại này nằm ở khả năng chạm đến những điều không dễ diễn đạt bằng lời: những câu hỏi về triết học, những xung đột tâm lý, nỗi bất an về sự tồn tại, các vấn đề xã hội, ký ức, bản sắc hay những cảm xúc không dễ gọi tên.
Từ BoJack Horseman và The Midnight Gospel đến Scavengers Reign và Arcane, nhiều tác phẩm hoạt hình dành cho khán giả trưởng thành đã cho thấy hình ảnh có thể kể những câu chuyện vượt xa những gì lời thoại và cốt truyện trực tiếp truyền tải. Bởi đôi khi, điều quan trọng nhất lại nằm ở những gì không được nói ra.
Một nhân vật có thể đang vật lộn với nỗi đau mất mát mà không cần trực tiếp nhắc đến nó. Một bối cảnh có thể gợi lên cảm giác cô lập, sự mục ruỗng hay bất bình đẳng trong xã hội. Một hình ảnh kỳ lạ xuất hiện lặp đi lặp lại có thể hé lộ trạng thái nội tâm của nhân vật.
Art Direction cũng là một cách kể
Trong animation, art direction không chỉ là quyết định một bộ phim sẽ “trông như thế nào”. Đó là quá trình xây dựng một ngôn ngữ hình ảnh nhất quán, nơi thiết kế nhân vật, bối cảnh, đạo cụ, màu sắc, ánh sáng, bố cục, chất liệu và hiệu ứng hình ảnh cùng phối hợp để phục vụ câu chuyện. Và mỗi lựa chọn đều có thể mang một ý nghĩa riêng.
Thiết kế của nhân vật có thể nói lên tính cách. Bối cảnh có thể giúp khán giả hiểu về thế giới của câu chuyện trước cả khi nhân vật lên tiếng. Ánh sáng có thể thay đổi hoàn toàn cảm xúc của một phân cảnh. Màu sắc có thể gợi ra mối quan hệ giữa các nhân vật, báo hiệu một thay đổi sắp xảy đến hoặc phản ánh trạng thái bên trong của họ.
Arcane, được sản xuất bởi Riot Games và Fortiche, là một ví dụ điển hình cho cách art direction có thể trở thành một phần không thể tách rời của câu chuyện. Trong một cuộc phỏng vấn với Animation World Network, Pascal Charrue - nhà đồng sáng lập Fortiche, đồng điều hành sản xuất và đạo diễn Arcane, chia sẻ rằng đội ngũ chỉ bắt đầu quá trình thiết kế sau khi đã xác định rõ tông màu và hướng đi của kịch bản. Lý do rất rõ ràng: hình ảnh phải phục vụ câu chuyện, chứ không thể tồn tại như một lớp hình thức độc lập bên ngoài câu chuyện.
Nói cách khác, thế giới hình ảnh không phải là thứ được “trang trí” thêm sau khi câu chuyện đã hoàn thiện mà nó chính là một phần của câu chuyện. Đây cũng là tư duy đứng sau Tàn thể, dự án animation nguyên bản của DeeDee, lấy cảm hứng từ thần thoại Việt Nam và đặt trong một thế giới hậu tận thế.
Trong thế giới của Tàn thể, con người cùng tồn tại với những bản sao và máy móc. Giữa một thế giới hỗn loạn, các nhân vật phải đối mặt với những nghịch lý triết học khiến họ đặt câu hỏi về chính sự tồn tại của mình - cũng như cách họ nhìn nhận và lý giải thực tại.
Những chủ đề như vậy không phải lúc nào cũng có thể truyền tải trọn vẹn qua lời thoại. Thế giới của Tàn thể cần mang cảm giác bí ẩn, phân mảnh và giàu cảm xúc, nhưng đồng thời vẫn phải đủ rõ ràng để khán giả có thể hiểu được logic bên trong vũ trụ ấy.
Anh Hoàng Hà, Art Director tại DeeDee Animation Studio, chia sẻ:
“Art direction tự nó đã là một cách kể chuyện chứ không chỉ là làm cho một dự án trông đẹp mắt. Từ thiết kế nhân vật, bối cảnh đến ánh sáng và phong cách hình ảnh… mỗi lựa chọn đều cần có lý do và đóng góp vào câu chuyện. Bởi vấn đề không chỉ là hình ảnh trông đẹp thế nào, mà còn là vì sao nó lại được thể hiện như vậy, và nó khiến khán giả cảm thấy điều gì.”
Đó cũng là lý do concept art có vai trò quan trọng trong quá trình phát triển một dự án. Mục tiêu không chỉ là vẽ ra những gì câu chuyện mô tả. Quan trọng hơn, đó là tìm được ngôn ngữ hình ảnh giúp câu chuyện có thể tiếp tục được kể ngay cả khi không có lời thoại.
Hơn cả phần hình ảnh trong phim
Đối với phim hoạt hình cho người lớn, một art direction mạnh không chỉ nằm ở việc tạo ra phong cách hình ảnh độc đáo. Chỉ đạo nghệ thuật của phim còn giúp những ý tưởng phức tạp, những cảm xúc khó gọi tên và những câu chuyện nhiều tầng nghĩa tìm được ngôn ngữ hình ảnh của riêng mình.
Bình luận